Veelgestelde vragen over de zwangerschap

Vroege zwangerschap: wat er tussen week 4 en 12 gebeurt

In het eerste trimester verandert je lichaam sneller dan in welke andere fase van de zwangerschap ook, terwijl er van buiten vaak nog niets te zien is. Binnen enkele dagen na de innesteling verdubbelt het hCG elke 48 tot 72 uur, stijgt progesteron om de baarmoeder rustig te houden, en zorgt oestrogeen voor snelle groei van borstweefsel en van de doorbloeding van de baarmoeder. Die hormoonpieken, en niet stress of verbeelding, veroorzaken de klachten die de eerste weken zo zwaar kunnen maken.

Een uitgebleven menstruatie blijft het betrouwbaarste vroege signaal. Zwangerschapstests uit de drogist zijn bij de meeste merken betrouwbaar vanaf de eerste dag dat je ongesteld had moeten worden; gevoelige vroegtests reageren vijf tot zes dagen eerder. Bel na een positieve test je verloskundige of huisarts. In Nederland begeleidt de verloskundige een normaal verlopende zwangerschap van begin tot eind; een gynaecoloog komt pas in beeld bij complicaties of bij een voorgeschiedenis die extra bewaking vraagt. Dat is anders dan in veel omringende landen en het is geen tweederangs zorg: het is de basis van het Nederlandse systeem.

De intake bij de verloskundigenpraktijk is meestal rond week 8 tot 10. Rond week 10 tot 12 volgt de termijnecho, die de uitgerekende datum vaststelt; die datum is leidend voor alle latere onderzoeken en voor je verlof. Daarna zie je je verloskundige ongeveer elke vier weken, vanaf week 30 elke twee weken en in de laatste weken wekelijks.

Wat je in het eerste trimester vaak merkt:

• Misselijkheid en braken: 70 tot 80 procent van de zwangeren heeft er last van; de piek ligt rond week 8 tot 10 en meestal wordt het beter rond week 14.
• Gespannen, gevoelige borsten: een van de vroegste signalen, vaak al een paar dagen voordat je menstruatie uitblijft.
• Vermoeidheid: een diepe moeheid die je niet wegslaapt, door het stijgende progesteron en het werk dat je lichaam levert bij de aanleg van de placenta.
• Vaker plassen: begint eerder dan de meesten verwachten, want hCG verhoogt de doorbloeding van de nieren ruim voordat de baarmoeder op je blaas drukt.
• Licht bloedverlies: een innestelingsbloeding zes tot twaalf dagen na de bevruchting komt vaak voor en is onschuldig. Bloedverlies dat meer is dan wat spotjes, bespreek je dezelfde dag met je verloskundige.
• Stemmingswisselingen: oestrogeen en progesteron grijpen in op de boodschapperstoffen in je hersenen. Emotionele schommelingen, ongerustheid en extra gevoeligheid horen erbij en wijzen niet op een psychische stoornis.

Het eerste trimester is ook de periode met het hoogste risico op een miskraam. Ongeveer 10 tot 15 procent van de vastgestelde zwangerschappen eindigt voor week 12, bijna altijd door een chromosoomafwijking bij het embryo die niemand had kunnen voorkomen. Zodra rond week 8 tot 10 hartactie zichtbaar is, daalt dat risico sterk.

Voeding en leefstijl tijdens de zwangerschap

Een gevarieerd en voedzaam eetpatroon is een van de belangrijkste dingen die je voor jezelf en je baby kunt doen. Het Voedingscentrum raadt aan om extra te letten op voldoende foliumzuur, vitamine D, ijzer en jodium, en om alcohol volledig te vermijden gedurende de hele zwangerschap. Ook roken en het gebruik van drugs worden sterk afgeraden vanwege de risico's voor de ontwikkeling van je baby. Beweging blijft daarnaast belangrijk: een dagelijkse wandeling of rustige zwemsessie houdt je conditie op peil en kan klachten zoals rugpijn en obstipatie verminderen.

Hoeveel extra eten? Eten voor twee is een mythe. In het eerste trimester heb je vrijwel geen extra energie nodig, in het tweede ongeveer 300 kilocalorieën per dag extra en in het derde 450 tot 500. Dat is een boterham met kaas en een stuk fruit, geen tweede maaltijd.

De voedingsstoffen die ertoe doen:

• Foliumzuur (400 tot 500 µg per dag): verlaagt de kans op een neuralebuisdefect zoals een open ruggetje met wel 70 procent. Begin bij voorkeur vier weken voor de conceptie en ga door tot en met week 10.
• Vitamine D (10 µg oftewel 400 IE per dag): in Nederland geadviseerd aan alle zwangeren, het hele jaar door en ongeacht hoeveel je buiten komt. Onze zon is van oktober tot maart te zwak om genoeg aan te maken.
• IJzer (ongeveer 27 mg per dag uit voeding): je bloedvolume stijgt met 40 tot 50 procent en bloedarmoede is het meest voorkomende tekort in de zwangerschap. IJzertabletten worden niet standaard voorgeschreven maar op geleide van je bloedwaarden, die rond week 12 en week 30 worden geprikt. Neem ijzer met iets met vitamine C, niet met melk, thee of koffie.
• Jodium: nodig voor de schildklier en de hersenontwikkeling van je baby. Brood met bakkerszout is in Nederland de belangrijkste bron; eet je weinig brood, bespreek dat dan met je verloskundige.
• Calcium (1.000 mg per dag): bouwt het skelet van je baby op. Krijg je te weinig binnen, dan haalt je baby het uit jouw botten. Zuivel, verrijkte plantaardige drinks, groene bladgroenten en amandelen leveren het makkelijk.
• Omega-3 en DHA (200 tot 300 mg per dag): belangrijk voor de hersenen en het netvlies. Eet één keer per week vette vis zoals zalm of haring; eet je geen vis, dan is algenolie een veilig alternatief.

Wat je beter laat staan: rauw of half gaar vlees, waaronder filet américain, carpaccio, ossenworst en rauwe ham; rauwe of gerookte vis en schaal- en schelpdieren; rauwe eieren in zelfgemaakte mayonaise of tiramisu; rauwmelkse kaas en zachte kazen met een schimmelkorst; voorverpakte gerookte vis en kant-en-klare rauwkost; en lever en leverproducten vanwege het hoge gehalte aan vitamine A. Roofvissen als zwaardvis, haai en verse tonijnsteak bevatten veel kwik en kun je beter laten; tonijn uit blik is geen probleem. Voor alcohol geldt: er is geen veilige ondergrens bekend, dus nul. Houd cafeïne onder 200 mg per dag, ongeveer twee kopjes koffie, waarbij thee, cola en energiedrank meetellen. Was groente en fruit goed, verhit vlees door en door en laat het schoonmaken van de kattenbak liever aan iemand anders over: dat verkleint de kans op toxoplasmose.

Sporten tijdens de zwangerschap: voordelen, richtlijnen en grenzen

Bewegen tijdens een zwangerschap zonder complicaties is niet alleen veilig, het is aantoonbaar goed voor je. De richtlijn is 150 minuten matig intensieve activiteit per week, hetzelfde doel als voor volwassenen in het algemeen. Regelmatig bewegen verlaagt de kans op zwangerschapsdiabetes met wel 28 procent, verlaagt het risico op pre-eclampsie, remt overmatige gewichtstoename, verbetert je stemming en je slaap, en hangt samen met een kortere actieve fase van de bevalling.

Veilig in alle trimesters:

• Wandelen in stevig tempo, en fietsen op rustige routes zolang je je stabiel voelt
• Zwemmen en aquarobics: geen belasting van je gewrichten en prettig als je zwaarder wordt
• Hometrainer: zonder het valrisico van de weg
• Zwangerschapsyoga en pilates: goed voor je romp, je lenigheid en je ademhaling
• Lessen met lage belasting
• Krachttraining met matige gewichten: veilig bij een goede techniek, zonder je adem in te houden

Wat je beter niet doet: contactsporten met kans op een klap op je buik (vechtsport, voetbal, handbal, basketbal vanaf het tweede trimester); activiteiten met een groot valrisico (skiën, paardrijden, klimmen, turnen); duiken met perslucht, vanwege het risico op decompressieziekte bij je baby; sporten in grote hitte en vochtigheid, en lange sauna- of hot-yogasessies, omdat een lichaamstemperatuur boven 38,9 °C samenhangt met neuralebuisdefecten; en vanaf week 20 oefeningen plat op je rug, omdat de baarmoeder dan de onderste holle ader afklemt en je hartminuutvolume kan dalen. Ook fietsen kun je op een gegeven moment beter laten als je evenwicht minder wordt, hoe Nederlands het ook voelt om door te blijven trappen.

Stop en bel je verloskundige bij: pijn op de borst, kortademigheid nog voor de inspanning, duizeligheid of dreigend flauwvallen, hoofdpijn, pijn of zwelling in je kuit, vaginaal bloedverlies, regelmatige weeën of vochtverlies.

Bij een laagliggende placenta na week 26, dreigende vroeggeboorte, gebroken vliezen, pre-eclampsie of ernstige bloedarmoede past je zorgverlener het advies aan. Bespreek je sportgewoontes bij de intake, dan kan de verloskundige er meteen rekening mee houden.

Aankomen tijdens de zwangerschap: wat het onderzoek laat zien

De adviezen over gewichtstoename komen voort uit decennia onderzoek waarin zowel te weinig als te veel aankomen samenhangt met minder gunstige uitkomsten voor moeder en kind. De meest gebruikte bandbreedtes komen van het Amerikaanse Institute of Medicine en gaan uit van je BMI vóór de zwangerschap. In Nederland wordt er losser mee omgegaan dan in veel andere landen: je verloskundige weegt je vaak alleen bij de intake en kijkt verder naar je bloeddruk, je bloedwaarden en de groei van je baby.

• Ondergewicht (BMI onder 18,5): 12,5 tot 18 kg
• Gezond gewicht (BMI 18,5 tot 24,9): 11,5 tot 16 kg
• Overgewicht (BMI 25 tot 29,9): 7 tot 11,5 kg
• Obesitas (BMI 30 of hoger): 5 tot 9 kg
• Tweelingzwangerschap bij een gezond gewicht: 17 tot 25 kg

Aankomen gaat niet gelijkmatig. In het eerste trimester komen de meesten maar 0,5 tot 2 kilo aan, en gelijk blijven of iets afvallen door misselijkheid is geen probleem. In het tweede en derde trimester is het bij een gezond gewicht ongeveer 350 tot 500 gram per week. Ver boven die bandbreedte komen zwangerschapsdiabetes, pre-eclampsie, grote baby's, keizersneden en moeizaam herstel van gewicht na de bevalling vaker voor; ver eronder juist groeivertraging en vroeggeboorte.

Waar blijft dat gewicht? Bij een toename van ongeveer 13,5 kilo is zo'n 3,4 kilo de baby, 0,7 kilo de placenta, 0,9 kilo vruchtwater, 0,9 kilo de gegroeide baarmoeder, 0,9 kilo borstweefsel, 1,8 kilo extra bloedvolume, 1,8 kilo vocht in je weefsels en ongeveer 3,2 kilo vetreserve die je lichaam aanlegt voor het herstel en de borstvoeding.

Prenatale screening en medische controles

Onderzoeken tijdens de zwangerschap vallen in twee groepen: screeningstesten schatten een kans in zonder een diagnose te stellen, en diagnostische testen geven zekerheid maar brengen een klein risico van de ingreep met zich mee. Alle prenatale screening in Nederland is vrijwillig. Je krijgt eerst een counselinggesprek waarin je verloskundige uitlegt wat er te kiezen valt, en je mag alles weigeren zonder dat je dat hoeft uit te leggen.

Belangrijke wijziging sinds 1 april 2021: de combinatietest bestaat niet meer. De nekplooimeting met bloedonderzoek is toen als screening afgeschaft. In plaats daarvan is de NIPT voor iedere zwangere de eerste keuze geworden, ongeacht leeftijd of risicoprofiel, en sinds 1 april 2023 betaal je er geen eigen bijdrage meer voor. De test analyseert vanaf ongeveer week 10 stukjes DNA van de placenta in jouw bloed en kijkt naar down-, edwards- en patausyndroom; voor downsyndroom is de sensitiviteit hoger dan 99 procent met minder dan 0,1 procent fout-positieve uitslagen. Je kiest zelf of je ook nevenbevindingen wilt horen. De NIPT blijft een screening: een afwijkende uitslag moet worden bevestigd met een vlokkentest of vruchtwaterpunctie voordat er onomkeerbare beslissingen vallen.

De 13-wekenecho is een apart en vrijwillig onderzoek dat vroeg naar de lichamelijke ontwikkeling van je baby kijkt. Het wordt aangeboden binnen wetenschappelijk onderzoek; vraag je verloskundige of het op dit moment beschikbaar is. Het vervangt het onderzoek halverwege de zwangerschap nadrukkelijk niet.

De 20-wekenecho, officieel het structureel echoscopisch onderzoek, is het meest gedetailleerde onderzoek van de hele zwangerschap en vindt plaats tussen week 18 en 21. Rond de twintigste week worden alle grote orgaansystemen bekeken, plus de ligging van de placenta, de hoeveelheid vruchtwater en de groei, waarbij de ontwikkeling van je baby uitgebreid in kaart wordt gebracht. Ook dit onderzoek is vrijwillig, en de meeste lichamelijke afwijkingen die voor de geboorte te zien zijn, komen hier aan het licht.

Zwangerschapsdiabetes wordt in Nederland niet bij iedereen getest, maar alleen bij risicofactoren zoals een BMI boven de 30, zwangerschapsdiabetes in een eerdere zwangerschap, een eerder kind van meer dan 4.500 gram of diabetes in de familie. Dan volgt tussen week 24 en 28 een glucosetolerantietest met 75 gram glucose, nuchter en met bloedafnames erna. Bij een eerdere zwangerschapsdiabetes gebeurt dat al rond week 16.

Groep-B-streptokokken worden hier evenmin bij iedereen gescreend. Ongeveer een op de vier gezonde volwassenen draagt deze bacterie zonder klachten, maar hij kan een pasgeborene ernstig ziek maken. Nederlandse zorgverleners werken met risicofactoren: is de bacterie bij toeval gevonden, ben je eerder bevallen van een kind met een streptokokkeninfectie, breken je vliezen lang voor de bevalling of krijg je koorts tijdens de baring, dan krijg je antibiotica via een infuus tijdens de bevalling.

Standaard bloedonderzoek bij de intake bepaalt je bloedgroep en rhesusfactor, zoekt naar irregulaire antistoffen en test op hiv, hepatitis B en syfilis. Ben je rhesus-D-negatief, dan wordt rond week 27 in jouw bloed de bloedgroep van je baby bepaald; alleen als die rhesus-D-positief is, krijg je anti-D. Bij elke controle worden je bloeddruk gemeten en de groei en de kindsbewegingen besproken. Neem altijd direct contact op met je verloskundige bij vaginaal bloedverlies, hevige buikpijn, verminderde kindsbewegingen, plotselinge zwelling of aanhoudende hoofdpijn: dit kunnen signalen zijn die om snelle beoordeling vragen.

Veelvoorkomende klachten en wat er echt tegen helpt

Dezelfde hormonale en mechanische veranderingen die een gezonde baby laten groeien, zitten achter bijna alle klachten die een zwangerschap zwaar maken. Daar heb je om drie uur 's nachts met brandend maagzuur weinig aan. Hieronder staat wat het onderzoek werkelijk ondersteunt bij de klachten waar verloskundigen het vaakst naar gevraagd worden, inclusief dosering en het moment waarop je moet bellen.

Misselijkheid en braken: kleine, frequente en flauwe maaltijden zoals beschuit, brood of witte rijst en gember, ongeveer 250 mg tot vier keer per dag of als thee, hebben de beste onderbouwing. Vitamine B6 (pyridoxine), 10 tot 25 mg drie keer per dag, is de eerste stap met medicatie, eventueel gecombineerd met een antihistaminicum. Helpt dat niet, dan zijn er anti-emetica op recept. Bij hyperemesis gravidarum met aanhoudend braken, gewichtsverlies en uitdroging zijn een infuus en soms opname nodig: dat is geen zware ochtendmisselijkheid maar een aandoening die behandeld hoort te worden.

Brandend maagzuur en reflux: tot 80 procent van de zwangeren heeft er in het derde trimester last van. Eet kleine porties, ga de eerste twee uur na het eten niet liggen, zet het hoofdeinde van je bed hoger en vermijd vet, pittig en zuur. Antacida met calciumcarbonaat of alginaat zijn veilig. Is dat onvoldoende, dan kan je huisarts famotidine of omeprazol voorschrijven; die worden in de zwangerschap aanvaardbaar geacht als ze medisch nodig zijn.

Rugpijn: 50 tot 80 procent van de zwangeren krijgt ermee te maken. De groeiende baarmoeder verplaatst je zwaartepunt naar voren en vergroot de holte in je onderrug. Zwangerschapsyoga, zwemmen en gerichte oefeningen voor romp en bilspieren werken het best; een bekkenband kan bekkenpijn verlichten, en een bekkenfysiotherapeut is hierin gespecialiseerd. Paracetamol in de laagste werkzame dosering en zo kort mogelijk is de eerste keus. Ibuprofen, naproxen en andere ontstekingsremmers gebruik je niet meer na week 20, vanwege effecten op de nieren van de baby en het risico dat een bloedvat bij het hart te vroeg sluit.

Obstipatie: progesteron vertraagt je darmen de hele zwangerschap en ijzertabletten maken het erger. Ga naar 25 tot 30 gram vezels per dag met fruit, groente, peulvruchten en volkoren producten, drink anderhalf tot twee liter en blijf bewegen. Volumevergrotende vezels zoals psylliumvezels en osmotische laxeermiddelen met macrogol gelden als veilig. Stimulerende laxeermiddelen alleen kort en in overleg.

Kuitkramp: komt vaak voor in het tweede en derde trimester, meestal 's nachts. De oorzaak is niet helemaal duidelijk, maar magnesium van ongeveer 300 mg per dag liet in gerandomiseerd onderzoek verbetering zien. Kuiten rekken voor het slapen en goed drinken helpen ook. Plotselinge, hevige pijn in één been met zwelling en warmte is iets heel anders en moet met spoed worden beoordeeld vanwege trombose.

Pijn aan de moederbanden: een korte, scherpe steek links of rechts onderin je buik of in je lies, meestal vanaf week 14 tot 16 als de baarmoeder groeit en de banden die haar ophangen worden opgerekt. Het duurt seconden tot minuten en wordt uitgelokt door plotselinge bewegingen zoals omdraaien in bed, lachen of hoesten. Het is onschuldig. Rustig bewegen, warmte en een steunband verlichten het. Hevige, aanhoudende pijn of pijn met koorts hoort wel beoordeeld te worden.

Vragen over medicijnen? Kijk op de website van Lareb, het Nederlandse bijwerkingencentrum, dat via het programma Moeders van Morgen per geneesmiddel beschrijft wat er bekend is over gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding. Meld bij apotheek en huisarts altijd dat je zwanger bent, ook bij zelfzorgmiddelen en kruidenpreparaten. En stop nooit op eigen houtje met een vast medicijn: bij astma, epilepsie, schildklierproblemen of depressie is abrupt stoppen doorgaans gevaarlijker dan doorgaan.

Kindsbewegingen: wanneer tellen, wanneer bellen

De bewegingen van je baby zijn een van de weinige directe signalen die je vanuit de baarmoeder krijgt. Niet een vast getal is bepalend, maar jouw eigen patroon: een aanhoudende afname ten opzichte van wat je van je baby gewend bent, is een reden om dezelfde dag te laten kijken, niet om thuis langer af te wachten.

De eerste bewegingen voel je bij een eerste zwangerschap meestal tussen week 18 en 25, bij een volgende soms al vanaf week 16. In het begin voelt het als fladderen, bubbels of licht getik. In het derde trimester zijn het onmiskenbare rollen, schoppen en hikjes.

Vanaf week 28 zou je het ritme van je baby moeten kennen: op welke momenten van de dag hij actief is, hoe de bewegingen voelen en ongeveer hoe vaak ze komen. Dat persoonlijke patroon zegt meer dan een universeel aantal. Wil je toch tellen, dan is tien bewegingen binnen twee uur een redelijk houvast.

Tegen het einde veranderen de bewegingen vaak omdat er minder ruimte is, maar ze stoppen niet, en ook tijdens de bevalling beweegt je baby. Merk je een duidelijke afname ten opzichte van het gewone patroon, wacht dan niet tot de volgende ochtend maar bel je verloskundige dezelfde dag, ook 's nachts en ook in het weekend. Er wordt dan naar de harttonen geluisterd of een CTG gemaakt. Verminderde bewegingen kunnen wijzen op nood bij de baby of op een placenta die minder goed werkt. Het is altijd beter om gezien en gerustgesteld te worden dan om af te wachten.

Goed om te weten: baby's hebben slaapcycli van ongeveer 20 tot 40 minuten waarin ze weinig bewegen. Iets kouds drinken, een tussendoortje, op je linkerzij gaan liggen en je handen op je buik leggen kunnen een slapende baby wakker maken. Reageert hij na twee uur niet, bel dan.

Voorbereiding op de bevalling en de kraamtijd

Het derde trimester loopt van week 28 tot de uitgerekende datum in week 40; na 42 weken spreken we van serotiniteit. Het is de periode van de sterkste groei, van de laatste orgaanrijping en van je eigen lichamelijke en mentale voorbereiding.

Veel aanstaande ouders vragen zich af wanneer ze kraamzorg moeten regelen. Het is verstandig dit al rond de vierde maand van de zwangerschap te doen, zodat je verzekerd bent van voldoende uren zorg direct na de bevalling. De kraamzorg ondersteunt je bij de eerste voeding, verzorging van je baby en herstel na de bevalling, en signaleert eventuele bijzonderheden bij moeder en kind. Reken op acht tot tien dagen zorg aan huis; de zorg zit in het basispakket, met een wettelijke eigen bijdrage per uur. In drukke regio's zijn de plekken snel vol.

Ook het opstellen van een geboorteplan samen met je verloskundige kan helpen om je wensen rond de bevalling helder te krijgen: pijnbestrijding, wie erbij is, bewaking van de harttonen, het afnavelen, huid-op-huidcontact en de eerste zorg voor je baby. Zie het als een gespreksmiddel met je zorgverleners, niet als een garantie voor het verloop. Bespreek daarbij ook waar je wilt bevallen: thuis, poliklinisch in het ziekenhuis of in een geboortecentrum. Bij een zwangerschap zonder complicaties is thuis bevallen in Nederland een volwaardige en veilige keuze.

Signalen dat de bevalling dichterbij komt:

• Indalen: je baby zakt in de weken voor de bevalling het bekken in. Ademen gaat makkelijker, maar de druk onderin en het plassen nemen toe. Bij een eerste kind gebeurt dat vaak twee tot vier weken van tevoren, bij een volgende soms pas als de bevalling begint.
• Voorweeën: onregelmatige, pijnloze of licht ongemakkelijke verhardingen zonder patroon. Je baarmoeder oefent. Ze worden talrijker in het derde trimester, maar het is geen bevalling.
• Slijmprop en tekenen: de slijmprop die de baarmoedermond afsluit komt los zodra die korter wordt en opengaat, dagen tot weken voor de bevalling. Roze of licht bloederig slijm is normaal, echt bloedverlies niet.
• Gebroken vliezen: een golf of een gestaag straaltje helder, soms rozig vocht. Bel meteen je verloskundige, ook zonder weeën. Is het vocht groen of bruin, ga dan direct naar het ziekenhuis.

Wanneer bel je? De gebruikelijke vuistregel is: weeën die elke vijf minuten komen, ongeveer een minuut duren en die minstens een uur aanhouden. Breken je vliezen, verlies je bloed of gaat het opeens heel snel, bel dan ongeacht het weeënpatroon. Twijfel je, bel dan gewoon; je verloskundigenpraktijk is dag en nacht bereikbaar.

Regel op tijd de rest. Zwangerschapsverlof begint zes tot uiterlijk vier weken voor de uitgerekende datum en samen met het bevallingsverlof heb je recht op minimaal zestien weken. Leg praktische spullen voor de kraamtijd klaar (goed absorberend kraamverband, ruimzittende kleding, tepelzalf) en bespreek je mentale gezondheid vóór de bevalling. Een postnatale depressie treft ongeveer een op de zeven moeders en angstklachten na de bevalling komen nog vaker voor. Na de kraamweek neemt het consultatiebureau de zorg voor je kind over, terwijl je verloskundige aanspreekbaar blijft tot de nacontrole rond zes weken. Weten welke signalen ertoe doen en wie je belt, is belangrijker dan welk lijstje voor de ziekenhuistas dan ook.

Alarmsignalen waarvoor je dezelfde dag hulp zoekt

De meeste zwangerschapsklachten kunnen wachten tot je volgende controle. Deze niet. De lijst is niet volledig; het zijn de signalen die in de verloskundige richtlijnen gelden als reden voor directe of nog diezelfde dag te regelen beoordeling. Twijfel je, bel dan je verloskundige: je wordt nooit raar aangekeken omdat je uit bezorgdheid hebt gebeld.

Bel 112 of ga direct naar de spoedeisende hulp bij:

• hevig vaginaal bloedverlies, bijvoorbeeld een verband dat binnen een uur doorweekt is
• hevige buikpijn die niet zakt, of een buik die voortdurend hard blijft
• tekenen van pre-eclampsie: heftige, aanhoudende hoofdpijn die niet reageert op paracetamol, plotselinge zwelling van gezicht of handen, zien van sterretjes, lichtflitsen of wazig zien, of pijn rechtsboven in de buik onder de ribben
• benauwdheid of pijn op de borst
• plotselinge sterke zwelling van één been met pijn of warmte in de kuit (mogelijk trombose)
• koorts van 38 °C of hoger met koude rillingen
• stuipen of bewusteloosheid
• een klap op je buik, een val of een ongeval, ook zonder zichtbaar letsel

Bel dezelfde dag je verloskundige bij:

• minder of geen kindsbewegingen na week 28
• het vermoeden van gebroken vliezen, in welke week dan ook
• regelmatige weeën vóór week 37 (mogelijk dreigende vroeggeboorte)
• aanhoudend hevig braken waarbij je 24 uur lang geen vocht binnenhoudt
• branderig plassen in combinatie met koorts of pijn in je zij (mogelijk een nierbekkenontsteking)
• plotseling een kilo of meer aankomen binnen 24 tot 48 uur met vasthouden van vocht
• hevige jeuk aan handpalmen en voetzolen, vooral 's nachts (mogelijk zwangerschapscholestase)

Weet je niet zeker of iets urgent is, bel dan toch. Niemand rekent je een telefoontje uit bezorgdheid aan, terwijl de prijs van niet bellen hoog kan zijn. Dit artikel is bedoeld ter informatie en vervangt niet het persoonlijke advies van je eigen verloskundige of arts.

Veelgestelde vragen