Zwangerschap
27 weken zwanger
Bij 27 weken zwanger is je baby zo groot als een bloemkool en sta je aan de drempel van het derde trimester. Alles over hikjes, oedeem, de suikertest en griepprik.
Published:
This article is for general information and is not a substitute for professional medical advice. Always consult your pediatrician or doctor about your child.
Aligned with AAP, WHO, NHS and CDC guidance.
See how we research and review →
In het kort: 27 weken zwanger
Welkom aan de drempel van het derde trimester. Bij 27 weken is je baby ongeveer zo groot als een bloemkool — zo'n 36,5 cm en rond de 875 gram. De opvallendste ontwikkeling deze week speelt zich af in het brein: de hersenschors krijgt in hoog tempo zijn kenmerkende plooien en groeven, en je baby vertoont al duidelijke slaap-waakcycli met REM-achtige slaap.
Sommige verloskundigen rekenen het derde trimester al vanaf deze week, andere pas vanaf 28 weken. Hoe dan ook heb je nu ongeveer tweederde van je zwangerschap achter de rug. Zou je baby nu geboren worden, dan zou de overlevingskans in een gespecialiseerd Nederlands perinatologisch centrum boven de 90% liggen, al zou intensieve neonatale zorg zeker nodig zijn. De zorg voor te vroeg geboren baby's is in Nederland geconcentreerd in de tien perinatologische centra en behoort tot de beste ter wereld.
De ontwikkeling van je baby deze week
- Hersenen: De hersenschors plooit zich snel (gyrificatie). Het hersengewicht verdrievoudigt tussen week 27 en week 40. Duidelijke REM- en rustslaapfasen zijn nu meetbaar.
- Longen: De longblaasjes maken meer surfactant aan. Je baby oefent "ademhalen" door ritmisch vruchtwater in en uit te zuigen — dit versterkt de ademhalingsspieren en kan hikjes veroorzaken.
- Ogen: Nu volledig open. Het netvlies ontwikkelt staafjes en kegeltjes; de pupillen reageren op lichtveranderingen.
- Gehoor: Je baby onderscheidt stemmen van achtergrondgeluid en herkent bepaalde spraakpatronen. Pasgeborenen herkennen geluiden waaraan ze in de late zwangerschap regelmatig zijn blootgesteld — een mooie reden om nu al voor te lezen of te zingen.
- Smaak: De smaakpapillen zijn gevormd; smaakstoffen uit jouw voeding (knoflook, vanille, zoete gerechten) komen in het vruchtwater terecht. De smaakvoorkeuren van je baby beginnen zich te vormen.
- Immuunsysteem: Moederlijke IgG-antistoffen blijven via de placenta overgaan en geven je baby tijdelijke bescherming voor de eerste levensweken.
- Vetweefsel: Onderhuids vet wordt opgeslagen. De huid wordt minder doorschijnend en minder gerimpeld.
Jouw lichaam & klachten
Bij 27 weken voel je al veel "derde-trimesterklachten", ook al zit je technisch nog in het tweede:
- Oedeem (vochtophoping) in voeten, enkels en handen
- Kuitkrampen 's nachts
- Rusteloze benen bij sommige zwangeren
- Kortademigheid bij lichte inspanning
- Vaker moeten plassen doordat de baarmoeder op de blaas drukt
- Verstopping, aambeien en spataderen
- Zuurbranden en spijsverteringsklachten
- Slaapproblemen en levendige dromen
- Braxton Hicks-weeën die duidelijker voelbaar worden
- Lichte lekkage van colostrum
- Zwangerschapsstriemen die verschijnen of uitbreiden
- Rugpijn en bekkendruk
Voeding
Nu je baby aan een periode van sterke groei begint, is de kwaliteit van je voeding belangrijker dan ooit. Volgens de richtlijnen van het Voedingscentrum blijft het volgende aan te raden:
- IJzer (extra aandacht nodig): rood vlees, linzen, bonen, verrijkte granen, groene groenten samen met vitamine C
- Calcium (rond 1.000 mg per dag): zuivel, verrijkte plantaardige melk, sardines, tofu, groene bladgroenten
- Vitamine D (10 microgram per dag, extra supplement geadviseerd): verrijkte zuivel, vette vis, gematigde zonblootstelling
- DHA omega-3 (vette, koolwatervisarme vis of algenolie): essentieel voor de hersenontwikkeling in het late trimester
- Choline: eieren, peulvruchten, mager vlees — ondersteunt geheugen en hersenontwikkeling
- Vezels en voldoende vocht (1,5 tot 2 liter per dag): helpen tegen verstopping, vochtophoping en een goede bloedsomloop
- Eiwit, verspreid over de dag voor een gelijkmatige aanvoer van aminozuren
Blijf vermijden: alcohol volledig, vis met veel kwik, rauw of onvoldoende gegaard vlees/eieren/zeevruchten, ongepasteuriseerde zachte kaas, rauwe taugé en cafeïne boven 200 mg per dag. Bij zwangerschapsdiabetes houd je het persoonlijke voedingsschema van de diëtist consequent aan.
Beweging
Bewegen blijft waardevol, ook in het derde trimester. Aanbevolen activiteiten bij 27 weken:
- Wandelen — nog steeds uitstekend, maar op vlakke ondergrond en in een aangepast tempo
- Zwemmen — ontlast gewrichten en banden zoals weinig andere sporten dat doen
- Prenatale yoga — met focus op heup- en bekkenopening, ademhalingsbewustzijn en zachte kracht
- Hometrainer — gewrichtsvriendelijk en zonder valgevaar
- Bekkenbodemoefeningen — ter voorbereiding op de bevalling en het kraambed
Vermijd: lang plat op je rug liggen, contactsporten, duiken, hete yoga en de sauna, alles met een hoog valrisico en oefeningen die bekkenpijn of kortademigheid veroorzaken. Stop direct en neem contact op met je verloskundige of het ziekenhuis bij weeën, bloedverlies, vruchtwaterverlies, zichtstoornissen, duizeligheid, pijn op de borst of eenzijdige zwelling/pijn in een been.
Mentale gezondheid
Veel aanstaande ouders noemen 27 weken het moment waarop de bevalling ineens "echt" begint te voelen. Veelvoorkomende emotionele patronen: intensere dromen, lichte tot matige angst voor de bevalling, voorpret over de baby en een sterke drang om te ordenen en voor te bereiden (het bekende nestdrang).
Bescherm je slaap actief: een koele, donkere kamer, geen schermtijd in het uur voor het slapengaan, op je linkerzij liggen met een zwangerschapskussen, en 's avonds minder drinken. Snurk je luid, hap je naar adem, of voel je je uitgeput ondanks genoeg slaap, vraag dan bij je verloskundige naar screening op zwangerschapsgerelateerde slaapapneu — deze aandoening hangt samen met pre-eclampsie en zwangerschapsdiabetes.
Belangrijke gesprekken met je partner nu: wie doet wat 's nachts, planning van het verlof (in Nederland hebben beide ouders recht op geboorteverlof en aanvullend geboorteverlof), verwachtingen rond bezoek in de eerste weken, en zorgen over de bevalling hardop uitspreken. Ook een kort gesprek met de kraamzorg over jullie wensen kan helpen. Laat jezelf screenen op zwangerschapsdepressie en angstklachten — beide komen vaak voor en zijn goed te behandelen.
Wanneer bel je de verloskundige
Vanaf 27 weken komt het thema vroeggeboorte sterker in beeld. Bel direct je verloskundige of het ziekenhuis bij:
- Regelmatige weeën (meer dan 4 tot 6 per uur) vóór 37 weken
- Ritmisch terugkerende, diepe rugpijn
- Toenemend drukkend gevoel in het bekken, alsof de baby naar beneden duwt
- Menstruatie-achtige krampen
- Vaginaal bloedverlies of roze/bruinige afscheiding
- Vruchtwaterverlies, in een gulp of druppelsgewijs
- Hevige hoofdpijn, sterretjes zien of pijn onder de ribben rechts
- Plotselinge zwelling van gezicht of handen
- Duidelijk minder kindsbewegingen
- Zwelling, pijn of roodheid in één kuit (mogelijke trombose)
Vertrouw op je onderbuikgevoel. Je verloskundige of het ziekenhuis controleert liever een keer te veel dan dat iets urgents wordt gemist.
Onderzoeken deze week
Heb je de suikertest (glucosetolerantietest) nog niet gehad, dan sluit het gebruikelijke tijdvenster (24 tot 28 weken) nu bijna af — maak snel een afspraak. Bij je controle kunnen ook de volgende punten aan bod komen:
- Griepprik en kinkhoestvaccinatie: de kinkhoestvaccinatie wordt door het RIVM aanbevolen rond week 22, maar wordt bij een gemiste afspraak nog tot in het derde trimester ingehaald ter bescherming van je pasgeborene
- Anti-D-profylaxe rond 27 weken bij een rhesus-negatieve bloedgroep
- Bloedonderzoek ter controle op bloedarmoede
- Overgang naar controles om de twee weken vanaf de volgende afspraak
- Bespreken van je geboorteplan en vragen over het ziekenhuis of de geboortecentrum
- Hartslagcontrole met de doptone en meting van de fundushoogte
Alle uitslagen worden genoteerd in je zwangerschapsdossier — neem dit mee naar elke afspraak en houd het bij de hand in noodsituaties.
Tips
- Begin volgende week (28 weken) met dagelijks tellen van kindsbewegingen. Ga nu al bewust letten op de actieve momenten van je baby.
- Maak een checklist voor je ziekenhuistas. Volledig ingepakt hoeft pas rond 35 tot 36 weken — nu gaat het om alles op een rij zetten.
- Laat het autostoeltje op tijd monteren en controleren. Veel ANWB-vestigingen en verloskundigenpraktijken bieden een gratis inbouwcontrole aan.
- Boek een borstvoedings- of babyverzorgingscursus als je dat nog niet gedaan hebt. De ideale periode hiervoor is week 27 tot 32.
- Vink de kinkhoestvaccinatie af bij je volgende afspraak — kort, kosteloos en belangrijk voor de bescherming van je baby in de eerste levensweken.
Voorbereiden op wat komt
Vanaf nu komt je controleritme in een stroomversnelling: elke twee weken vanaf 28 weken, wekelijks vanaf 36 weken. Rond 36 weken vindt de GBS-test (groep-B-streptokokken) plaats als je verloskundige dit aangeeft. Deze structuur kennen maakt het inplannen rond je werk een stuk eenvoudiger.
In de komende weken: de babykamer afronden, de zwangerschapscursus afmaken, kennismaken met de kraamzorg en het consultatiebureau (JGZ) alvast op je netvlies zetten voor na de geboorte, hulp in het kraambed regelen (familie, vrienden, extra kraamzorguren) en het verlof bij je werkgever aanvragen. Kleine stappen nu besparen je later uitputting.
Vergeet niet: je kraamzorg begeleidt je na de bevalling thuis, meestal acht tot tien dagen, grotendeels vergoed vanuit je basisverzekering (met een eigen bijdrage per uur). Heb je nog geen kraamzorgbureau geregeld, doe dit dan nu, want de vraag is groot en plekken raken snel vol.
Veelgestelde vragen over 27 weken zwanger
Begint het derde trimester echt bij 27 weken?
Dat hangt af van hoe je telt. De meeste Nederlandse bronnen, waaronder het Voedingscentrum en verloskundigenpraktijken, leggen de grens bij 28 weken, maar sommige zorgverleners rekenen al vanaf 27 weken. In beide gevallen zit je precies op de drempel. Wat vooral verandert: de controles bij de verloskundige worden binnenkort frequenter, je baby komt sneller aan, en de voorbereidingen op de bevalling worden nu concreet.
Waarom heeft mijn baby bij 27 weken zo vaak de hik?
De hik van je baby voelt aan als een ritmisch, regelmatig trekje in je buik en is volkomen normaal. Het ontstaat doordat je baby ademhalingsbewegingen oefent, waarbij het middenrif samentrekt. Vermoedelijk helpt de hik het rijpende zenuwstelsel om ademhalingspatronen te leren reguleren. Een episode duurt meestal 1 tot 15 minuten en kan meerdere keren per dag voorkomen — je baby heeft er zelf geen last van. Veel en heftige hik laat in het derde trimester (na 32 weken) is meestal ook onschuldig, maar bespreek elke opvallende verandering met je verloskundige.
Waarom zijn mijn voeten en enkels bij 27 weken ineens zo gezwollen?
Lichte vochtophoping (oedeem) in voeten, enkels en handen komt vanaf ongeveer 27 weken heel vaak voor. Je bloedvolume is flink toegenomen, de groeiende baarmoeder drukt op de aders die bloed uit je benen terugvoeren, en vochtretentie hoort bij deze fase van de zwangerschap. Benen omhoog leggen, niet te lang stilstaan, rustig wandelen en genoeg water drinken helpen meestal goed. Plotselinge, forse zwelling — vooral in je gezicht of handen — samen met hoofdpijn, sterretjes zien of pijn onder je ribben rechts kan wijzen op pre-eclampsie en moet je direct laten nakijken.
Wanneer krijg ik de anti-D-injectie als ik rhesus-negatief ben?
Ben je rhesus-negatief, dan biedt je verloskundige of gynaecoloog rond 27 weken de eerste anti-D-prik aan, meestal via het bevolkingsonderzoek prenatale screening (RIVM). Deze prik voorkomt dat je immuunsysteem antistoffen aanmaakt tegen het bloed van je baby, wat deze of een volgende zwangerschap kan bemoeilijken. Blijkt je baby na de geboorte rhesus-positief, dan krijg je binnen 48 uur na de bevalling nog een tweede dosis. De prik zit in het basispakket en wordt volledig vergoed.
Kan mijn baby bij 27 weken al dromen?
Onderzoekers hebben bij baby's in deze periode REM-achtige slaapcycli waargenomen — precies de slaapfase die bij dromen hoort. Of een baby van 27 weken werkelijk droomt, is nog niet met zekerheid vastgesteld, maar de hersenstructuur die dromen mogelijk maakt is al aanwezig. Je baby wisselt nu ongeveer elke 20 tot 40 minuten tussen actieve en rustige periodes, waardoor je bewegingen voelt die daarna weer even wegebben.
Is het lekken van colostrum bij 27 weken normaal?
Ja. Veel zwangeren beginnen in de tweede helft van de zwangerschap kleine beetjes geelachtig colostrum (voormelk) af te scheiden. Anderen lekken helemaal niets vóór de bevalling, en beide zijn normaal. Zoogcompressen in een comfortabele bh beschermen je kleding als het lekken hinderlijk is. Je hoeft colostrum niet uit te drukken of te bewaren, tenzij je verloskundige of de kraamzorg dit specifiek aanraadt (bijvoorbeeld bij zwangerschapsdiabetes). Het Voedingscentrum adviseert om minstens de eerste zes maanden volledig borstvoeding te geven.
Moet ik me bij 27 weken zorgen maken over vroegtijdige weeën?
Bij 27 weken zou een te vroeg geboren baby nog flinke uitdagingen doormaken — de overlevingskans in een gespecialiseerd perinatologisch centrum ligt weliswaar boven de 90%, maar er blijven risico's op lange termijn. Ken de alarmsignalen: regelmatige weeën (vier of meer per uur), een diep, ritmisch aanvoelende rugpijn, toenemende druk in het bekken, menstruatie-achtige krampen, vruchtwaterverlies of bloedverlies. Bel meteen — niet de volgende dag — je verloskundige of het ziekenhuis. Vroeg herkende weeën kunnen soms worden afgeremd, en er kunnen corticosteroïden worden gegeven om de longrijping van je baby te versnellen.
Wanneer moet ik beginnen met het tellen van kindsbewegingen?
De meeste Nederlandse verloskundigenpraktijken adviseren om vanaf 28 weken bewust te letten op het bewegingspatroon van je baby. Zo doe je dat: kies een moment waarop je baby meestal actief is (vaak na het eten of 's avonds), ga op je linkerzij liggen en tel duidelijke bewegingen. Tien bewegingen binnen twee uur is de vuistregel — de meeste baby's halen dat ruim sneller. Voel je minder, drink dan iets kouds en probeer het opnieuw. Haal je de tien bewegingen niet binnen twee uur, bel dan nog dezelfde dag je verloskundige.
Wanneer moet ik mijn ziekenhuistas inpakken?
Bij 27 weken is het een goed moment om een lijst te maken — volledig ingepakt hoef je pas te zijn rond 35 tot 36 weken. Begin met verzamelen: identiteitsbewijs, verzekeringspasje, zwangerschapsdossier, geboorteplan, comfortabele kleding voor tijdens en na de bevalling, toiletspullen, een oplader met lang snoer, snacks voor je partner, een voedingsbeha of hemdje en babykleertjes voor de thuiskomst (maat 50-56, passend bij het seizoen), en het gemonteerde en gecontroleerde autostoeltje. Het ziekenhuis of geboortecentrum zorgt voor luiers, kraamverband en basisbenodigdheden.
Volg je zwangerschap week na week met Whispie
Wetenschappelijk onderbouwde informatie, persoonlijke aanbevelingen en ondersteuning van experts — allemaal in één app.
Weekly parenting tips, no spam
Evidence-based guidance for your child's stage — straight to your inbox.