Veilig slapen: zo verklein je het risico op wiegendood

Waarom veilig slapen zo belangrijk is

Wiegendood (SIDS, plotselinge onverwachte zuigelingensterfte) is zeldzaam, maar het risico is grotendeels te beperken door een paar simpele afspraken consequent toe te passen — elke keer dat je baby slaapt, overdag en 's nachts, thuis en op bezoek. Het RIVM en de JGZ benadrukken dat het risico het laagst is als ouders deze adviezen elke slaapmoment volgen, ook als het even niet uitkomt (op schoot in de auto, bij oma, tijdens een dutje op de bank).

Goed nieuws: de maatregelen zijn simpel en kosten niets. Het gaat vooral om consistentie: elke keer, elke slaapplek, elke oppas.

De basisregels voor veilig slapen

• Altijd op de rug: voor elk slaapmoment, dutjes inbegrepen, tot je kindje 1 jaar oud is.
• Stevige, vlakke ondergrond: een ledikant, wieg of box met een goed passend, strak hoeslaken en een stevige matras.
• Kaal bedje: geen los beddengoed, kussens, dekbedjes, bedbumpers of knuffels tot 18 maanden.
• Kamer delen, geen bed delen: laat je baby minimaal de eerste 6 maanden, het liefst het eerste jaar, in zijn eigen wiegje slapen op jullie slaapkamer.
• Niet te warm: houd de kamer aangenaam koel (rond 16-20°C) en gebruik een slaapzak in plaats van een deken.
• Rookvrije omgeving: zowel tijdens de zwangerschap als daarna verlaagt een rookvrije omgeving het risico op wiegendood aanzienlijk.
• Borstvoeding waar mogelijk: borstvoeding geven, ook gedeeltelijk, hangt samen met een lager risico op wiegendood.
• Fopspeen bij het slapen: een speen aanbieden bij het slapengaan (na het instellen van borstvoeding) kan beschermend werken.

Twijfel je over de juiste kamertemperatuur, kleding of de inrichting van de slaapkamer? De kraamzorg en het consultatiebureau geven hier in de eerste weken concreet advies over, afgestemd op jouw situatie en de leeftijd van je baby.

Zodra de basis van veilig slapen op orde is, kun je de slaapkamer verder verfijnen — temperatuur, geluid, licht — met onze gids voor het optimaliseren van de slaapomgeving.

Ledikant, matras en beddengoed: waar let je op

Kies een ledikant of wieg die voldoet aan de Europese veiligheidsnormen (met een geldig keurmerk), zonder scherpe randen, losse onderdelen of te grote spleten tussen de spijlen. De matras moet stevig aanvoelen en precies passen: als er meer dan twee vingers ruimte overblijft tussen matras en zijkant, is de matras te klein.

Gebruik alleen een strak passend hoeslaken. Laat kussens, dekbedjes, wiegendekentjes, bedbumpers, slaapkussens en knuffels weg tot je kindje minstens 18 maanden oud is. Ook een zogenaamd "veilig" kussentje of positioneerkussentje wordt afgeraden: er is geen bewijs dat deze producten het risico verlagen, en ze kunnen juist een gevaar vormen.

Kamer delen zonder bed te delen

De veiligste plek voor je baby om te slapen is een eigen wiegje of co-sleeper, dicht bij het ouderlijk bed, op dezelfde kamer. Zo kun je snel reageren tijdens de nachtvoeding en houd je makkelijk een oogje in het zeil, zonder dat je baby op de volwassen matras ligt, tussen kussens of onder een dekbed.

Samen in één bed slapen (bed sharing) verhoogt het risico op wiegendood, zeker bij baby's jonger dan 4 maanden, bij prematuren of een laag geboortegewicht, en wanneer een ouder rookt, alcohol heeft gedronken, medicijnen gebruikt die suf maken, of erg vermoeid is. Val je tijdens het voeden toch in slaap met je baby op een bank of stoel, dan is dat risico juist hoger dan in een bed — leg je baby daarom liever meteen terug in zijn eigen bedje zodra je merkt dat je in slaap dreigt te vallen.

Op reis, op bezoek en onderweg

De regels voor veilig slapen gelden overal, niet alleen thuis: bij oma en opa, in de reiswieg, op de camping of bij de oppas. Neem indien nodig een reiswieg of campingbedje mee dat aan de veiligheidsnormen voldoet, en leg duidelijk uit aan iedereen die op je baby past dat hij op de rug in een kaal bedje moet slapen.

Laat je baby niet voor langere tijd slapen in een autostoeltje, wipstoeltje of draagzak waarin het hoofdje voorover kan vallen, omdat de luchtweg dan kan worden afgekneld. Haal je baby na een autorit uit het stoeltje en leg hem plat neer zodra dat kan.

Veelgestelde vragen