Koorts bij de baby: wanneer is het een noodgeval en wat moet je doen

Wat is koorts eigenlijk?

Een baby heeft koorts wanneer de lichaamstemperatuur rectaal gemeten 38°C of hoger is. Rectaal meten geeft de meest betrouwbare waarde bij baby's en jonge kinderen; oksel- of oormetingen kunnen tot een graad afwijken. Een licht verhoogde temperatuur na inenting, veel huilen of een warme omgeving is niet altijd verontrustend, maar bij twijfel is contact met de JGZ (het consultatiebureau) of huisarts altijd verstandig. Volgens de richtlijnen van het RIVM is koorts op zichzelf vaak een teken dat het afweersysteem van het lichaam actief is tegen een infectie, en niet per se gevaarlijk — de leeftijd van de baby en de begeleidende symptomen bepalen hoe dringend het is.

Wanneer is koorts een noodgeval?

Bij baby's jonger dan 3 maanden is elke temperatuur van 38°C of hoger reden om direct medische hulp te zoeken, ook als de baby verder actief en alert lijkt. Het afweersysteem van zo'n jonge baby is nog onvoldoende ontwikkeld om ernstige infecties, zoals een bloedvergiftiging of hersenvliesontsteking, goed af te weren. Bel bij twijfel altijd eerst de huisartsenpost of het ziekenhuis, zodat je weet of je meteen moet komen.

Zoek ook direct medische hulp bij een oudere baby wanneer een van de volgende signalen optreedt: koorts boven 40°C, koorts die langer dan drie dagen aanhoudt, huiduitslag die niet wegdrukt in combinatie met koorts, moeite met ademhalen of snelle, oppervlakkige ademhaling, aanhoudend braken of uitdroging (minder natte luiers, ingevallen fontanel), ongewone sufheid of juist ontroostbaar huilen, een stijve nek, of stuipen (koortsconvulsies). Vertrouw ook op je eigen gevoel: als je baby er duidelijk anders uitziet dan normaal, is dat altijd een goede reden om contact op te nemen, ook zonder dat alle bovenstaande signalen aanwezig zijn.

Koorts meten: hoe doe je dat goed?

Voor de meest nauwkeurige meting bij baby's onder de 2 jaar wordt een rectale meting aanbevolen, met een speciale digitale babythermometer. Breng een klein beetje vaseline aan op de punt, breng de thermometer voorzichtig en niet te diep in, en houd de baby rustig tijdens het meten. Oorthermometers zijn bij zeer jonge baby's minder betrouwbaar door de kleine gehoorgang. Noteer altijd het tijdstip en de gemeten waarde, zodat je bij een telefonisch overleg met de huisarts of JGZ-verpleegkundige exacte informatie kunt geven in plaats van een schatting.

Koortsverlagers: paracetamol en ibuprofen

Paracetamol mag worden gegeven vanaf de leeftijd van 2 maanden, mits het gewicht van de baby bekend is en de dosering daarop wordt afgestemd. Ibuprofen is pas toegestaan vanaf 6 maanden. Geef nooit aspirine aan een baby of kind, vanwege het risico op het zeldzame maar ernstige syndroom van Reye. Volg altijd de doseringstabel op de bijsluiter of vraag advies aan je apotheek of huisarts, en dien nooit twee koortsverlagers tegelijk toe zonder overleg. Het doel van een koortsverlager is niet om de temperatuur naar 37°C te krijgen, maar om je baby zich comfortabeler te laten voelen zodat hij of zij beter kan drinken, slapen en rusten.

Zo houd je je baby comfortabel

Kleed je baby niet te warm aan — één laagje meer dan jijzelf draagt is voldoende, ook bij koorts. Overmatig inpakken kan de temperatuur juist verder laten oplopen. Bied regelmatig borstvoeding, flesvoeding of water aan (afhankelijk van de leeftijd) om uitdroging te voorkomen; een verminderd aantal natte luiers is een teken dat er onvoldoende vocht binnenkomt. Houd de kamer op een aangename temperatuur en ventileer goed. Een lauw (niet koud) washandje op het voorhoofd kan verlichting geven, maar een koud bad of alcohol op de huid wordt afgeraden. Blijf de baby goed observeren op verandering in gedrag, huidskleur en ademhaling.

Veelgestelde vragen