Wat kun je beter niet eten tijdens de borstvoeding (en wat is een fabeltje)

Waarom er zoveel verwarring bestaat over voeding tijdens borstvoeding

Wie borstvoeding geeft, krijgt gegarandeerd ongevraagd advies: van de schoonmoeder, van internetforums, van oude wijvenpraatjes en van goedbedoelende vriendinnen. "Geen kool, dan krijgt de baby buikpijn." "Geen pittig eten." "Geen koffie." Het probleem is dat een groot deel van deze adviezen niet op onderzoek is gebaseerd en ouders onnodig laat worstelen met een beperkt, soms onvolwaardig eetpatroon.

Het goede nieuws: moedermelk is opvallend veerkrachtig. Het lichaam van de moeder geeft voorrang aan een goede samenstelling van de melk, ook als de eigen maaltijden niet perfect zijn. Wat vooral verandert bij een minder gevarieerd voedingspatroon, is de voedingstoestand van de moeder zelf, niet zozeer die van de baby.

Er zijn maar een paar producten en stoffen waarbij daadwerkelijke voorzichtigheid nodig is. In dit artikel zetten we op een rij wat op bewijs is gebaseerd en wat een hardnekkig fabeltje blijkt te zijn.

Wil je meer weten over de praktische kant van voeden — aanleggen, houdingen, verzorging — kijk dan in onze complete gids over borstvoeding.

Wat je tijdens de borstvoeding echt beter kunt vermijden

Voor deze producten en stoffen bestaat wél goed onderbouwd bewijs dat voorzichtigheid tijdens de borstvoeding verstandig is:

• Alcohol: Komt rechtstreeks in de moedermelk terecht. Volledig afzien is het veiligst. Kies je toch af en toe voor een drankje, plan dit dan rond een voeding en wacht minstens 2-3 uur na een standaardglas.
• Vis met veel kwik: Haai, zwaardvis, koningsmakreel en tonijn (met name grote soorten) bevatten relatief veel kwik, dat via de moedermelk de hersenontwikkeling van de baby kan beïnvloeden. Kies liever voor zalm, sardines, forel of makreel — deze bevatten juist veel gezonde omega-3-vetzuren.
• Overmatige cafeïne: Tot 200-300 mg per dag (ongeveer 2 kopjes koffie) geldt als veilig. Ruim meer cafeïne kan bij sommige baby's leiden tot onrust en slechter slapen.
• Bepaalde kruiden en supplementen: Salie, pepermunt in grote hoeveelheden, peterselie en sommige kruidenpreparaten kunnen de melkproductie juist verminderen. Overleg daarom altijd met je huisarts, verloskundige of het consultatiebureau voordat je kruidenpreparaten gebruikt.
• Medicijnen: Niet elk medicijn is zonder meer veilig tijdens de borstvoeding. Overleg altijd met je arts of apotheker voordat je nieuwe medicatie start, ook bij vrij verkrijgbare middelen.

Fabeltjes over voeding tijdens borstvoeding: wat zegt de wetenschap

Deze adviezen worden vaak met de beste bedoelingen doorgegeven, maar houden bij nader onderzoek geen stand:

• Pittig eten: Chili, kerrie of knoflook veranderen de smaak van moedermelk een beetje — dat is normaal en zelfs gunstig. Onderzoek laat zien dat baby's die via de moedermelk al vroeg met verschillende smaken kennismaken, later makkelijker een gevarieerd eetpatroon accepteren.
• Kool, broccoli en andere koolsoorten: Het "winderige" effect van bepaalde groenten wordt niet doorgegeven via de moedermelk. Gasvorming ontstaat in het spijsverteringsstelsel van de moeder zelf, niet in de melk. Gecontroleerd onderzoek vindt geen verband tussen het eten van kool door de moeder en buikkrampjes bij de baby.
• Citrusvruchten: Het veelgehoorde advies om sinaasappels, citroenen en grapefruit te vermijden mist een solide wetenschappelijke basis. Citrusvruchten leveren juist veel vitamine C en antioxidanten.
• Zuivel: De overgrote meerderheid van de moeders die borstvoeding geven hoeft geen zuivel te vermijden. Alleen bij een vastgestelde koemelkeiwitallergie (KMEA) bij de baby is het zinvol om zuivel te schrappen, en dan alleen in overleg met een arts of diëtist.
• Aardbeien en tomaten: In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, laat onderzoek geen verband zien tussen deze producten en huiduitslag of buikkrampjes bij baby's die borstvoeding krijgen.

Wat je juist wél voldoende moet binnenkrijgen tijdens de borstvoeding

In plaats van je te focussen op wat niet mag, is het nuttiger om te letten op voldoende inname van deze belangrijke voedingsstoffen:

• Omega-3-vetzuren (DHA): Essentieel voor de hersenontwikkeling van de baby. Te vinden in zalm, sardines, makreel en lijnzaadolie. Tijdens de borstvoeding neemt de DHA-behoefte van de moeder duidelijk toe.
• Calcium: Borstvoeding geven kost dagelijks ongeveer 250-300 mg calcium uit het lichaam van de moeder. Goede bronnen zijn zuivel, groene bladgroenten, verrijkte plantaardige drinks en sesamzaad.
• Jodium: Van groot belang voor de schildklier en de hersenontwikkeling van de baby. Veel vrouwen krijgen te weinig jodium binnen. Bronnen zijn zeevis, schaal- en schelpdieren, gejodeerd zout en zuivel.
• Vitamine D: Moedermelk bevat van nature weinig vitamine D. Het advies van de JGZ en consultatiebureaus in Nederland is om baby's die borstvoeding krijgen vanaf de eerste levensweek vitamine D-druppels te geven.
• Voldoende calorieën: Borstvoeding geven kost ongeveer 300-500 extra calorieën per dag. Te weinig eten kan de melkproductie verminderen en gaat ten koste van de gezondheid van de moeder.

Hoe je erachter komt of een voedingsmiddel invloed heeft op je baby

Vermoed je dat een bepaald product invloed heeft op je baby (onrust, veranderde ontlasting, huidreactie), pak het dan gestructureerd aan:

• Houd twee weken lang een eet- en symptomendagboek bij
• Laat het verdachte product 2 tot 4 weken volledig weg
• Kijk of de klachten van je baby verbeteren
• Introduceer het product daarna weer en check of de klachten terugkeren
• Bespreek je bevindingen met de jeugdarts of jeugdverpleegkundige van de JGZ

Belangrijk: schrap nooit meerdere voedingsgroepen tegelijk zonder overleg met een arts of diëtist. Een te streng dieet kan zowel je eigen gezondheid als de melkproductie in gevaar brengen.

Veelgestelde vragen