Baby
Tandjes krijgen bij de baby: symptomen, verzorging en wanneer u de JGZ belt
Kwijlen, aan alles bijten en een grillige bui horen bij tandjes krijgen — koorts en diarree meestal niet. Herken de echte signalen en weet wanneer u de huisarts belt.
Published:
This article is for general information and is not a substitute for professional medical advice. Always consult your pediatrician or doctor about your child.
Aligned with AAP, WHO, NHS and CDC guidance.
See how we research and review →
Wat er echt gebeurt als een tandje doorkomt
Tandjes krijgen is het proces waarbij de melktanden door het tandvlees breken. Dat duurt vaak dagen tot enkele weken en zorgt voor plaatselijke ontsteking van het tandvleesweefsel — met de bijbehorende ongemakken. Vlak voordat een tandje doorbreekt, wordt het tandvlees op die plek zachter, iets gezwollen en gevoeliger.
De klachten die daadwerkelijk bij tandjes horen: meer kwijlen (vaak al vanaf 3 tot 4 maanden het eerste signaal), de drang om overal op te bijten of te kauwen, prikkelbaarheid en onrust, wisselende stemmingen, iets onrustiger slapen in de nachten vlak voor en na het doorkomen van een tandje, en een tandvlees dat gevoelig aanvoelt bij aanraking.
Wat tandjes krijgen niet veroorzaakt: koorts boven 38°C, diarree, braken of luchtwegklachten. Deze klachten worden vaak ten onrechte aan tandjes toegeschreven, maar wetenschappelijk onderzoek laat geen duidelijk oorzakelijk verband zien. Vaker gaat het om een op zichzelf staand ziektebeeld dat toevallig samenvalt met een groeispurt in het gebit.
Zo verzacht u de klachten veilig
Een gekoelde (niet bevroren) bijtring is een van de effectiefste en veiligste hulpmiddelen. De kou vermindert tijdelijk de ontsteking van het tandvlees en de tegendruk van het kauwen werkt pijnstillend. Laat een bijtring liever niet bevriezen: te koud rubber kan het gevoelige tandvlees juist beschadigen — koel in de koelkast is voldoende.
Een schone, licht bevochtigde vinger of een koel, vochtig washandje waarmee u zacht over het tandvlees wrijft, werkt ook goed. Uw baby krijgt dan tegelijk lichte druk en verkoeling.
Bij echt veel pijn en een verder gezonde baby kan, in overleg met de huisarts of het consultatiebureau, leeftijdsgeschikte paracetamol worden gegeven — gedoseerd op gewicht en niet vaker dan nodig. Ibuprofen is voor de jongste baby's meestal minder geschikt; vraag dit na bij de JGZ of huisarts.
Tandjes krijgen en slapen
Veel ouders merken dat hun baby slechter slaapt zodra er een tandje doorkomt. Dat klopt: plaatselijke ontsteking kan 's nachts vervelender aanvoelen, met minder afleiding en periodes van lichte slaap, waardoor een baby vaker wakker wordt. Meestal is deze verstoring mild en van korte duur — één tot drie nachten rond het moment dat het tandje daadwerkelijk doorbreekt.
Slaapt uw baby wekenlang slecht, dan is dat zelden alleen aan tandjes te wijten. Kijk dan ook naar andere oorzaken, zoals slaapassociaties, oververmoeidheid of een ontwikkelingssprong. Twijfelt u, bespreek het dan met de JGZ of het consultatiebureau.
Gebitsverzorging vanaf het eerste tandje
Zodra het eerste tandje zichtbaar is, begint de gebitsverzorging. Poets twee keer per dag met een zachte kinder-tandenborstel en een rijstkorrel-hoeveelheid fluoridetandpasta — ook als het nog om één tandje gaat. Fluoride beschermt het glazuur en is in deze kleine hoeveelheid veilig. Het consultatiebureau (JGZ) besteedt tijdens de reguliere controles standaard aandacht aan de mondgezondheid en kan concreet advies geven over poetstechniek en tandpasta. Plan het eerste bezoek aan de tandarts binnen zes maanden na het doorkomen van het eerste tandje, of uiterlijk rond de eerste verjaardag.
Veelgestelde vragen
Krijgt mijn baby koorts van tandjes?
Meestal niet, of hooguit een heel licht verhoogde temperatuur van 0,1 tot 0,2°C. Echte koorts (38°C of hoger bij baby's onder de 3 maanden, 38,5°C of hoger bij oudere baby's) wordt in onderzoek niet aan tandjes krijgen gekoppeld. Schrijf koorts dus niet automatisch toe aan tandjes — neem contact op met de huisarts of het consultatiebureau als de temperatuur van uw baby echt oploopt, zodat een infectie niet over het hoofd wordt gezien.
Wanneer komen de eerste tandjes en in welke volgorde?
De meeste baby's krijgen hun eerste tandje tussen de 4 en 7 maanden, al is eerder (rond 3 maanden) of later (na de eerste verjaardag) ook normaal. Gebruikelijke volgorde: eerst de onderste snijtanden (6-10 maanden), dan de bovenste snijtanden (8-12 maanden), gevolgd door de zij-snijtanden, de eerste kiezen, de hoektanden en tot slot de tweede kiezen — meestal rond de 33 maanden compleet. Afwijkingen in volgorde komen vaak voor en zijn zelden een reden tot zorg.
Welke verzachtende middelen zijn veilig?
Bijtgel met benzocaïne wordt door toezichthouders zoals de Amerikaanse FDA afgeraden voor kinderen onder de 2 jaar vanwege een klein risico op methemoglobinemie. Homeopathische tandjes-middelen tonen in klinisch onderzoek geen aantoonbaar effect. Kies liever voor een gekoelde (niet bevroren) bijtring, een schone vinger of een vochtig washandje uit de koelkast. Bij veel pijn kan paracetamol volgens de dosering op de bijsluiter of na overleg met het consultatiebureau uitkomst bieden.
Hoe weet ik of mijn baby tandjes krijgt of ziek is?
Tandjes geven meestal milde, plaatselijke klachten: kwijlen, op alles bijten, een grillige bui, iets verstoorde nachtrust en een licht gezwollen of rood tandvlees. Neem contact op met de huisarts of JGZ bij koorts boven 38°C, aanhoudende diarree, braken, huiduitslag (los van een lichte luieruitslag door extra kwijl) of als uw baby duidelijk ziek oogt. Twijfelt u? Dan is bellen met het consultatiebureau altijd een goed idee.
Babytracking met Whispie
Houd slaap, voeding, stemming en symptomen van uw baby bij — en herken patronen rond het krijgen van tandjes met Whispie, gratis voor iOS.
Download Whispie gratis →Weekly parenting tips, no spam
Evidence-based guidance for your child's stage — straight to your inbox.