"Nog eentje hapje" – is druk zetten bij het eten schadelijk voor kinderen?

Goede bedoelingen, tegenovergesteld effect

"Nog een hapje", "je blijft aan tafel tot je bord leeg is", "eet je bordje leeg, anders word je niet groot" – bijna elke ouder herkent deze zinnen, vaak nog van de eigen jeugd. Ze komen voort uit oprechte zorg: je wilt dat je kind genoeg binnenkrijgt om gezond te groeien. Toch laat decennia aan onderzoek naar eetgedrag zien dat juist deze goedbedoelde aanmoediging vaak een averechts effect heeft, en dat kinderen er op de lange termijn slechter door gaan eten in plaats van beter.

Het Voedingscentrum benadrukt al langer dat de rolverdeling aan tafel belangrijker is dan het aantal happen: ouders bepalen wát, wanneer en waar er gegeten wordt, en het kind bepaalt zelf hoeveel het daarvan eet. Zodra ouders die tweede taak overnemen door aan te dringen, over te halen of te dwingen, verstoort dat een systeem dat bij kinderen van nature al goed werkt.

Wat onderzoek laat zien

Langlopend onderzoek naar eetgedrag bij jonge kinderen volgt gezinnen soms wel tien jaar of langer. Daaruit blijkt telkens hetzelfde patroon: kinderen die opgroeien met veel druk om te eten, ontwikkelen op termijn een aantal herkenbare eigenschappen.

• Een verzwakt gevoel voor honger en verzadiging – ze eten door, ook als ze eigenlijk al vol zitten.
• Meer kieskeurigheid – juist het voedsel waarmee ze onder druk werden gezet, gaan ze minder lusten.
• Emotioneel eetgedrag – een grotere kans dat ze later bij stress of verdriet naar eten grijpen.
• Meer kans op overgewicht – doordat het interne stopsignaal minder goed werkt, wordt de portiegrootte vooral bepaald door het bord in plaats van door het lichaam.

De natuurlijke hongerregulatie van uw kind

Ieder kind wordt geboren met een intern systeem dat honger- en verzadigingssignalen heel nauwkeurig aanvoelt. Zolang je een kind de ruimte geeft, reguleert het zichzelf: het eet bij de ene maaltijd minder en bij de volgende weer meer, en dat evenwicht is over een paar dagen bekeken volkomen normaal. Wanneer een ouder daar steeds tegenin gaat, leert het kind iets anders aan: "ik voel dat ik vol zit, maar ik moet toch doorgaan." Op termijn raakt dat interne signaal op de achtergrond en wordt eten meer een kwestie van uiterlijke regels dan van innerlijk gevoel.

Genoeg voeding zonder druk

• Verhoog de voedingswaarde: geef kleine eters kleine porties die veel voedingsstoffen en energie bevatten, zoals volle zuivel, avocado of volkoren granen, in plaats van grote hoeveelheden.
• Houd vaste eetmomenten aan: 3 hoofdmaaltijden en 2 geplande tussendoortjes geven het lichaam regelmatig de kans om weer honger op te bouwen.
• Beperk het grazen tussen de maaltijden door. Continu kleine hapjes en drinken zorgen dat een kind bij de maaltijd zelf nooit echt honger heeft.
• Zeg gerust "je hoeft niet op te eten": dat bouwt op de lange termijn een gezondere relatie met eten op.
• Volg de groeicurve, niet het aantal happen. De groeidiagrammen van TNO, die de JGZ op het consultatiebureau gebruikt, geven een veel betrouwbaarder beeld van de voeding van uw kind dan wat er per maaltijd op het bord blijft liggen.

Wanneer twijfelt u toch, en wat kunt u dan doen

Het is logisch dat je je als ouder soms zorgen maakt, zeker als een kind een periode duidelijk minder eet. Vaak hoort dit gewoon bij een groeispurt, een verkoudheid of een fase waarin de motoriek en andere ontwikkeling even voorrang krijgen op de eetlust. Blijft u zich toch zorgen maken, of blijkt uit de groeidiagrammen dat de lijn duidelijk afbuigt, bespreek dit dan met de JGZ op het consultatiebureau. Zij kunnen objectief meekijken of het eetgedrag past bij de leeftijd en ontwikkeling van uw kind, en indien nodig doorverwijzen. Ook kraamzorg en de huisarts kunnen in de eerste periode een goed aanspreekpunt zijn.

Veelgestelde vragen