Beşik, çapraz beşik, futbol tutuşu, yatarak ve yarı yatık emzirme adım adım; sezaryen, ikiz ve reflüde hangi pozisyonun rahat ettiği.
Kısa cevap: Bu rehberde yedi emzirme pozisyonu var: beşik tutuşu, çapraz beşik tutuşu, futbol tutuşu, yatarak emzirme, yarı yatık pozisyon, dik oturuş ve ikizler için çift futbol tutuşu. UNICEF'e göre çapraz beşik tutuşu emzirmeyi yeni öğrenirken kullanışlıdır ve küçük bebekler için iyi bir seçenektir. Sağlık Bakanlığı'nın Başarılı Emzirme kitapçığına göre ilk günlerde yatarak emzirmek anne için daha rahat olabilir; NHS'e göre futbol tutuşu sezaryen sonrasında karnınıza ve dikişinize baskı yapmaz.
İnceleyen: Whispie Editöryal EkibiKanıta Dayalı Ebeveynlik Araştırması
Yayınlandı:
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel tıbbi tavsiye yerine geçmez. Çocuğunuzla ilgili her zaman çocuk doktorunuza danışın.
Kaynaklar: WHO, CDC, AAP ve NHS. Öneriler ülkeden ülkeye değişebilir — Türkiye için T.C. Sağlık Bakanlığı ve Türk Pediatri Kurumu rehberlerine bakın.
Bu rehberde T.C. Sağlık Bakanlığı'nın ve Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü'nün (HSGM) emzirme yayınları temel alındı. Türk kaynaklarının değinmediği konularda UNICEF, İngiltere'nin sağlık servisi NHS ve Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) kullanıldı; her bilginin yanında kaynağı yazıyor.
Tek bir pozisyon herkes için en doğrusu değildir — sezaryen sonrası, kanal tıkanıklığı, ikizler ya da reflü gibi durumlarda farklı pozisyonlar daha rahat olabilir. Aşağıdaki seçiciyle durumunuza uygun pozisyonu bulabilir, ardından adım adım nasıl uygulandığını okuyabilirsiniz.
Durumunuza Hangi Pozisyon Uyar?
Durumunuza dokunun, size uygun pozisyonları görün.
Beşik tutuşu
Bebeğinizi, emzireceğiniz memeyle aynı taraftaki kolunuzla destekleyin (AAP).
Başını dirseğinizin iç kısmına yaslayın (AAP).
Uygun olduğu durumlar: Günlük, rahat emzirme ve anne-bebek bağı (UNICEF)
Dikkat: Sezaryen sonrası bebeğin ağırlığı karın bölgesine ve dikişe yakın durabileceğinden rahatsız edici olabilir (NHS).
Çapraz beşik tutuşu
Bebeğinizi, emzireceğiniz memenin karşı tarafındaki kolunuzla destekleyin (AAP).
Eliniz bebeğin kalçasını değil, ensesini ve üst sırtını desteklesin (AAP).
Uygun olduğu durumlar: Yeni doğan ve küçük bebeklerde ilk emzirme denemeleri (UNICEF) · Meme kavramada zorlanan bebekler (AAP)
Futbol tutuşu
Bebeğinizi, bir el çantasını koltuk altına sıkıştırır ya da bir futbol topunu gövdenize yakın tutar gibi yanınızda tutun (AAP).
Bebeğin bacakları arkanıza doğru uzansın; başını elinizle destekleyin.
Uygun olduğu durumlar: Sezaryen sonrası rahatlık (NHS, AAP) · Büyük göğüs veya düz meme ucu (AAP) · İkizleri aynı anda emzirme (NHS, AAP) · Kanal tıkanıklığında memenin alt bölgesini boşaltmaya yardımcı olur (UNICEF, Almanya kaynakları)
Yatarak emzirme
Yan yatarak emzirme
Sırtınızın arkasına ve başınızın altına yastık koyarak yan yatın (İslahiye Devlet Hastanesi, T.C. Sağlık Bakanlığı).
Bebeğiniz de yan yatsın, yüzü size dönük olsun (İslahiye Devlet Hastanesi).
Amaç, sizi yormadan kısmen ya da tamamen yan yatar durumda rahat tutabilmektir.
Uygun olduğu durumlar: İlk günlerde ve gece emzirmelerinde rahatlık (Sağlık Bakanlığı) · Farklı pozisyonlar arasında geçiş yaparak kanal tıkanıklığını önlemeye yardımcı olur (Emzirme Danışmanlığı El Kitabı)
Dikkat: Yatarak emzirirken birlikte uyuyakalabilirsiniz. Türkiye kaynaklarında bu konuda bir uyarı bulamadık. NHS, çok yorgunsanız bebeğinizle asla aynı yatakta uyumamanızı söyler; siz ya da eşiniz sigara, alkol, uyuşturucu ya da uyku yapan bir ilaç kullandıysanız birlikte uyumanın güvenli olmadığını belirtir. Bebeğinizle kanepede ya da koltukta uyuyakalmak ani bebek ölümü sendromu (SIDS) riskini önemli ölçüde artırabilir (NHS).
Yarı yatık (biyolojik besleme)
Bir kanepede ya da yatakta, sırtınız ve başınız desteklenecek şekilde geriye yaslanın.
Bebeğinizi göğsünüzün üzerine, karnı karnınıza değecek şekilde yerleştirin.
Boynunun yana dönük kalmamasına dikkat edin.
Bebeğin kendi refleksleriyle memeyi bulmasına izin verin.
Uygun olduğu durumlar: Sezaryen sonrası (NHS) · Kavramada zorlanan veya huzursuz bebekler (UNICEF) · Süt çok hızlı geliyorsa: sırtüstü uzanınca süt daha yavaş gelir (Emzirme Danışmanlığı El Kitabı)
Dikkat: NHS bu pozisyon için rahat bir kanepe ya da yatak önerir; ama aynı kurum, bebeğinizle kanepede ya da koltukta uyuyakalmanın SIDS riskini önemli ölçüde artırabileceğini söyler. Uyuyakalabileceğinizi düşünüyorsanız kanepede ya da koltukta emzirmeyin.
Dik oturuş pozisyonu (koala tutuşu)
Bebeğinizi dizinizin veya kucağınızın üzerine, bacakları iki yana sarkacak şekilde dik oturtun.
Gövdesi size dönük olsun; sırtını elinizle ya da bir emzirme yastığıyla iyi destekleyin (Almanya kaynaklarına göre).
Ağzını meme ucu hizasına getirip kavramasını sağlayın.
Uygun olduğu durumlar: Reflüde beslenme sırasında ve sonrasında dik tutmaya yardımcı olur (NHS) · Damak problemi, hipotoni veya küçük çene/retrognati (İspanya Sağlık Bakanlığı kaynaklarına göre)
Dikkat: Bu pozisyonda bebeğin elinizle ya da bir emzirme yastığıyla iyi desteklenmesi gerekir (Almanya kaynaklarına göre).
İkizler için çift futbol tutuşu
Her iki bebeği de futbol tutuşuyla, kollarınızın altında, ayakları arkaya bakacak şekilde yerleştirin.
Her bebeğin başını ilgili elinizle destekleyip ağzını meme ucu hizasına getirin.
Uygun olduğu durumlar: İkizleri aynı anda emzirmek: NHS ve AAP'ye göre futbol tutuşunda her bebek bir tarafta emebilir · İspanya Pediatri Derneği'ne (AEP) göre aynı anda emzirmek zaman kazandırır, yorgunluğu ve stresi azaltır
Bebeğin ağzı geniş açık, alt dudağı dışa dönük (HSGM).
Bebeğin çenesi memeye değiyor, ağzının üzerinde altına göre daha fazla areola görünüyor (HSGM).
Meme ucu sağlıklı görünümde kalıyor, emzirme anne için rahat ve ağrısız (HSGM).
Bebeğin sütü yutkunması duyulabiliyor veya görülebiliyor (HSGM).
Emzirme sonunda göğüs yumuşuyor, bebek memeyi kendiliğinden bırakıyor (HSGM).
Emzirme boyunca meme ucunun sürekli ağrıması, bebeğin memeyi doğru kavramadığının işaretidir (Başarılı Emzirme kitapçığı, Sağlık Bakanlığı - UNICEF).
Yeterli Süt Aldığının Belirtileri
Bebeğiniz günde 6-8 kez idrar yapıyor (HSGM).
İlk 6 ay boyunca ayda en az 500 gram alıyor (HSGM).
Emzirme anne için rahat ve zevkli; bebek memeyi kendiliğinden bırakıyor (HSGM).
Bebeğin yutkunması duyulabiliyor veya görülebiliyor (HSGM).
Ne Zaman Yardım Almalısınız
Bebeğinizin memeyi iyi kavrayıp kavramadığından endişeleniyorsanız, bilgili bir sağlık görevlisine danışın (Sağlık Bakanlığı ve UNICEF, Başarılı Emzirme kitapçığı).
Bebek uzun süre memede kalıp yine de doymuyorsa, bu genellikle düzeltilebilir bir kavrama sorununa işaret eder; yardım isteyin (Başarılı Emzirme kitapçığı).
Emzirmeyle ilgili her türlü soru ve sorun için size en yakın sağlık kuruluşuna başvurabilir, ücretsiz danışmanlık alabilirsiniz (HSGM).
Memede tıkanıklık ya da iltihap (mastit) varken ciddi belirtiler varsa, meme ucunda çatlak varsa ya da süt akışı sağlandıktan sonraki 24 saat içinde düzelme olmazsa bir sağlık kuruluşuna başvurun (Sağlık Bakanlığı, Emzirme Danışmanlığı El Kitabı).
Sık sorulan sorular
Yeni doğan bebek için en iyi emzirme pozisyonu hangisidir?
Tek bir 'en iyi' pozisyon yoktur, ancak UNICEF çapraz beşik tutuşunu emzirmeyi yeni öğrenen yeni doğanlar ve küçük bebekler için iyi bir başlangıç olarak önerir. Bebeğin ağzı geniş açık, alt dudağı dışa dönük ve çenesi memeye değiyorsa, kavrama HSGM'nin belirttiği iyi kavrama belirtilerine uyuyor demektir.
Gece yatarak emzirmek güvenli mi?
Sağlık Bakanlığı'nın Başarılı Emzirme kitapçığına göre ilk günlerde yatarak emzirmek anne için daha rahat olabilir; siz ve bebeğiniz yan yatıp yüz yüze olursunuz. Asıl dikkat edilecek nokta birlikte uyuyakalmaktır. NHS, çok yorgunsanız ya da siz veya eşiniz sigara, alkol ya da uyku yapan bir ilaç kullandıysanız bebeğinizle aynı yatakta uyumamanızı söyler; bebeğinizle kanepede ya da koltukta uyuyakalmak SIDS riskini önemli ölçüde artırabilir.
Sezaryen sonrası hangi pozisyonda emzirmeliyim?
NHS'e göre futbol tutuşu karnınıza ve dikişinize baskı yapmaz; AAP ve UNICEF de bu pozisyonu sezaryen sonrası için önerir. Yarı yatık pozisyonda bebek kesiden uzakta, üzerinize çapraz uzanabilir (NHS). NHS, yatarak emzirmeyi de sezaryen sonrası iyi bir seçenek olarak sayar.
Bebeğimin memeyi doğru kavradığını nasıl anlarım?
HSGM'nin emzirme broşürüne göre bebeğinizin ağzı geniş açık, alt dudağı dışa dönük ve çenesi memeye değiyor olmalı; ağzının üzerinde altına göre daha fazla areola görünmelidir. Emzirme sizin için ağrısız olmalı ve bebeğin yutkunması duyulabilmeli ya da görülebilmelidir.
Bebeğimin yeterince süt aldığını nasıl anlarım, emzirmek acımalı mı?
HSGM'ye göre bebeğiniz günde 6-8 kez idrar yapıyorsa ve ilk 6 ay boyunca ağırlığı ayda en az 500 gram artıyorsa sütünüz bebeğiniz için yeterli demektir. Başarılı Emzirme kitapçığına göre emzirme boyunca meme ucunun sürekli acıması, bebeğin memeyi doğru kavramadığını gösterir; böyle bir durumda bilgili bir sağlık görevlisinden yardım isteyin.