Bebek Kontrolleri Ne Zaman? 15. Gün, 41. Gün ve 2. Ay İzlemleri

Türkiye'de "bebek kontrolü" ya da "izlem", kayıtlı olduğunuz Aile Sağlığı Merkezi'ndeki aile hekiminizin yaptığı düzenli sağlık takibidir. Bu rehber Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü'nün (HSGM) Bebek, Çocuk, Ergen İzlem Protokolleri'ne dayanır. Her aşının tarihi için ise ayrıca 2. ay aşıları rehberine bakabilirsiniz.

Doğum tarihinizi girerek izlem yaşlarını görmek için izlem takvimi hesaplayıcıyı kullanın. Kesin randevu tarihini aile hekiminiz belirler.

Doğumdan 9. aya kadar izlem takvimi

HSGM'nin sunumuna göre bu zamanlar asgari izlem sıklıklarıdır; risk durumunda, sevk edilmesi gereken bir durum saptandığında ya da bireysel ve ailevi sorunların olduğu dönemlerde izlemler çocuğun ve ailenin durumuna göre daha sık planlanır. Sunumda ayrıca 6 yaşa kadar toplam 16 izlem öngörüldüğü, ilk yıldan sonrakilerin 12. ayda başladığı yazıyor. Bu sayfa yalnızca ilk ayları ele alıyor.

Protokolde her izlemin sonunda bir sonraki randevunun tarihini belirlemek de yer alır: örneğin 15 günlük bebek 41. gün izlemi için, 41 günlük bebek 2. ay izlemi için, 2 aylık bebek 3. ay izlemi için çağrılır.

Kim yapar, nerede yapılır?

HSGM sunumuna göre aile hekimleri, doğumdaki ilk izlem hariç bebeğin diğer 8 izleminin tamamından sorumludur. Her bebeğin kayıt altına alınması ve her izlemin kayıt sistemine girilmesi istenir. Aile hekiminizi ve Aile Sağlığı Merkezi'nizi (ASM) bebeğiniz için kayıt ettirmeniz bu yüzden önemlidir.

Her izlemde neler yapılır?

Protokoldeki "her izlemde yapılması gerekenler" listesine göre aile hekimi:

• Anneye bebeğin bir sorununun ya da yakınmasının olup olmadığını sorar.
• Bebeğe tam bir sistemik muayene yapar; baş çevresini ölçer, bebeği tartar, boyunu ölçer ve bulguları büyüme eğrilerine işaretler.
• Bebeğin aşılarını kontrol eder, eksik aşıları tamamlar ve aşı yan etkileri hakkında bilgi verir.
• Yaşa uygun taramaları (yenidoğan taraması, işitme, kalça, görme gibi), D vitamini ve demir desteğini sorgular, gelişimi izler ve destekler.
• Beslenme, bakım, iletişim ve kazalardan korunma konularında danışmanlık verir.
• Ailenin sorularını yanıtlar ve sonraki kontrol için randevu tarihini belirler.

İzlemden izleme farklar

Doğumdan sonraki ilk hafta (1.-10. gün)

Aile hekimi emzirmenin nasıl gittiğini, hepatit B aşısının yapılıp yapılmadığını, topuk kanı alınıp alınmadığını ve yenidoğan işitme taramasının yapılıp yapılmadığını sorgular. Bebeğe ücretsiz D vitamini verilir. Protokol, bu izlemde anneye ateş, iyi emmeme, kusma, ishal, sarılık ve uykuya meyil gibi hemen doktora başvurmayı gerektiren durumların anlatılmasını da ister. Anne için de lohusa izlemi yapılır: demir ve D vitamini kullanımı sorulur, hemoglobin, kan basıncı, ateş ve kanama kontrol edilir.

15. gün, 41. gün ve 2. ay

Bu üç izlem aynı kontrol listesini kullanır: kayıt bilgilerinin tamamlanması, aşırı ağlama açısından değerlendirme, aşıların ve yenidoğan taramalarının sorgulanması, D vitamini kullanımı, tam sistemik muayene (fontanel büyüklüklerinin kaydı dahil; liste arka fontanelin ilk 6-8 haftada kapandığını belirtir), işitme ve görme değerlendirmesi, idrar yolu enfeksiyonu açısından sorgulama ve gelişimin izlenmesi. Protokole göre kalça taraması 41. gün izleminde yapılır. Liste, term bebeklerde 2 haftayı, erken doğan bebeklerde 3 haftayı geçtiği halde bebek hâlâ sarı görünüyorsa uzamış sarılık araştırması için uzmana yönlendirme yapılmasını söyler. Bebek erken doğmuşsa ya da düşük doğum ağırlıklıysa ve daha önce başlanmamışsa koruyucu demir de bu izlemlerde başlanır.

3. ve 4. ay

Bu izlemlerde emzirmenin nasıl gittiği sorulur, bebek anemi açısından değerlendirilir ve diş sağlığı da danışmanlık konuları arasında yer alır. Protokole göre anemi yoksa 4. aydan itibaren koruyucu dozda ücretsiz demir damlası verilir.

6. ve 9. ay

Bu izlemlerde de emzirme, aşılar, D vitamini ve demir kullanımı sorgulanır; 9. ay izleminde bebeğin anemisini değerlendirmek amacıyla hemoglobin ve/veya hematokrit ölçümü yapılır.

Yanınıza ne almalı, neler sormalı?

Protokole göre taburcu olurken aileye aşı kartı ve doğum raporu verilir. İzlemlerde aşılar, yenidoğan taramaları ve D vitamini kullanımı sorgulandığı için bu belgeleri ve elinizde varsa tarama sonuçlarını yanınıza almanız işinizi kolaylaştırır.

Sormak isteyebileceğiniz konular, protokolün anneye danışmanlık verilecek konu listesinden esinlenen bizim önerimizdir: emzirme ya da mama ile beslenme nasıl gidiyor, bebeğin uykusu, ağlama, bebek bakımı, kazalardan korunma, D vitamini ve demir kullanımı. Bebeğinizin yeterince süt alıp almadığından emin olmak istiyorsanız bebek yeterince süt alıyor mu rehberine bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular