Postnatale depressie: signalen herkennen en hulp vinden

Postnatale depressie: vaker voor dan je denkt

Postnatale depressie (PND) is de meest voorkomende complicatie na een bevalling — en tegelijkertijd een van de minst herkende en behandelde aandoeningen. Wereldwijd krijgt ongeveer 1 op de 7 moeders ermee te maken. Ook in Nederland zien de JGZ en het consultatiebureau dit regelmatig langskomen bij de reguliere controles na de geboorte. Toch blijven veel moeders er stil over, uit schaamte of omdat ze denken dat ze er "zelf wel doorheen moeten komen".

Dit artikel is voor jou als je je na de bevalling niet voelt zoals je had verwacht — als blijdschap uitblijft, vermoeidheid je overweldigt en je het gevoel hebt dat je ergens iets fout doet. Je doet niets fout. PND is een medische aandoening die herkend, behandeld en volledig overwonnen kan worden.

Kraamdip versus postnatale depressie: een belangrijk verschil

De meeste moeders krijgen in de eerste dagen na de bevalling te maken met de zogeheten "kraamdip" (ook wel "postpartum blues" genoemd) — stemmingswisselingen, huilbuien, vermoeidheid en het gevoel overspoeld te worden. Dat is normaal: hormonale schommelingen, slaaptekort en de intensiteit van de nieuwe situatie liggen hieraan ten grondslag. De kraamzorg die je in de eerste dagen thuis begeleidt, ziet dit vaak als eerste en kan je geruststellen dat het meestal binnen een week of twee vanzelf overgaat.

Postnatale depressie is heftiger, houdt langer aan en belemmert je vermogen om het dagelijks leven aan te kunnen. Het kan op elk moment in het eerste jaar na de bevalling ontstaan — niet alleen vlak erna. De belangrijkste verschillen op een rij:

• PND duurt langer dan twee weken en gaat niet vanzelf over
• PND belemmert duidelijk je vermogen om voor jezelf en de baby te zorgen
• PND kan gevoelens van leegte, afstand tot de baby of schuldgevoel met zich meebrengen
• PND kan gepaard gaan met angst, paniekaanvallen of gedachten om de baby of jezelf iets aan te doen

Signalen en symptomen van postnatale depressie

PND uit zich bij elke vrouw anders. Dit zijn de meest voorkomende symptomen:

• Aanhoudend verdriet of leegte: het gevoel dat niets meer goed komt; huilen zonder duidelijke aanleiding.
• Verlies van plezier: dingen die je eerder blij maakten voelen betekenisloos, ook spelen met je baby.
• Extreme vermoeidheid: veel meer dan de normale vermoeidheid van een pasgeboren baby — een loden moeheid die niet overgaat door te slapen.
• Gevoelens van tekortschieten: het constante gevoel geen goede moeder te zijn, fouten te maken, niet opgewassen te zijn tegen de zorg voor je baby.
• Terugtrekken: jezelf afzonderen van familie, vrienden en sociale activiteiten.
• Veranderingen in slaap en eetlust: ook als de baby slaapt kun je zelf niet slapen; geen honger hebben of juist ongecontroleerd eten.
• Angst en paniek: intense zorgen over de gezondheid van de baby, het gevoel dat er iets vreselijks gaat gebeuren.
• Moeite met hechting aan de baby: je meer een oppas dan een moeder voelen; emotionele afstandelijkheid tegenover je kindje.
• Gedachten om jezelf of de baby iets aan te doen: dit zijn alarmsignalen — zoek onmiddellijk hulp.

Risicofactoren: wie loopt meer risico?

PND kan elke moeder treffen — ongeacht leeftijd, opleiding, burgerlijke staat of financiële situatie. Bepaalde factoren verhogen wel het risico:

• Eerdere depressie of angststoornis in de voorgeschiedenis
• Psychische aandoeningen die in de familie voorkomen
• Een moeilijke zwangerschap of bevalling
• Weinig sociale steun of problemen in de relatie
• Financiële zorgen of woonproblemen
• Problemen met borstvoeding geven
• Vroeggeboorte of een baby met bijzondere medische zorgbehoeften
• Een ongewenste of ongeplande zwangerschap

De aanwezigheid van risicofactoren betekent niet dat je PND zult krijgen. En het ontbreken ervan betekent niet dat je beschermd bent. PND kan iedereen treffen.

Hulp zoeken: jouw weg naar behandeling

De moeilijkste stap is vaak de eerste. Zo vind je ondersteuning:

• Praat met je huisarts of verloskundige: beschrijf je klachten eerlijk. Veel zorgverleners gebruiken de Edinburgh Postnatal Depression Scale, een eenvoudige vragenlijst om PND op te sporen.
• Het consultatiebureau en de JGZ: de jeugdgezondheidszorg ziet je in de eerste maanden regelmatig en kan signaleren wanneer het niet goed gaat, en je doorverwijzen naar de juiste hulp.
• Kraamzorg: je kraamverzorgende komt in de eerste dagen bij je thuis en is vaak de eerste die merkt dat het meer is dan een kraamdip.
• MIND Korrelatie of de Luisterlijn: 0900 0767 (Luisterlijn, dag en nacht bereikbaar) is een goed startpunt als je niet weet waar je moet beginnen.
• Een psycholoog gespecialiseerd in perinatale mentale gezondheid: cognitieve gedragstherapie en interpersoonlijke therapie tonen sterk bewijs voor de behandeling van PND.
• Medicatie: veel antidepressiva zijn veilig tijdens het geven van borstvoeding. Bespreek dit openlijk met je huisarts.

Heb je gedachten om jezelf of je baby iets aan te doen, zoek dan direct hulp: bel 112, ga naar de dichtstbijzijnde spoedeisende hulp of bel de Luisterlijn (0900 0767).

Veelgestelde vragen